Met De Activiteit op onderzoek!

Ontwikkelingsgericht Onderwijs: een bekend begrip in onderwijsland. Veel scholen zetten zich in om het OGO-concept in de praktijk vorm te geven. Op een zeker moment loop je als school tegen de vraag aan: hoe doen we het? Doen we het wel goed? Direct daarna volgt de vraag: En hoe kunnen we nu in beeld brengen of we het goed doen?
Nederland kent vele onderzoeksbureaus en instellingen die elk op hun eigen manier proberen in kaart te brengen hoe scholen het op verschillende vlakken doen. Deze onderzoeken sluiten vaak niet aan bij de OGO-praktijken. De manier waarop de effecten worden gemeten, moet passen bij de bedoelingen en uitgangspunten van een programma of een type onderwijs. Daarom is het van belang dat de onderzoekers goed op de hoogte zijn van het onderwijsconcept. De Activiteit voert onderzoeken uit die wél aansluiten bij de OGO-praktijken. Bovendien sluiten wij met deze mogelijkheid aan bij de grote vraag van het ministerie om bewijsbaar goed onderzoek.

Kleinschalig onderzoek
De Activiteit heeft in de afgelopen jaren al regelmatig onderzoek uitgevoerd, meestal in samenwerking met de Vrije Universiteit Amsterdam. Het onderzoek vindt plaats in de vorm van effectmetingen, casestudies, aanscherping van de ontwikkelingsgerichte didactiek en methodiek, ontwerpen van alternatieve toetsen, observatiemodellen. We hebben bijvoorbeeld onderzoek gedaan naar woordenschatdidactiek, taaldidactiek, leesattitude, een ontwikkelingsgerichte aanpak voor zwakke lezers en de effecten van schematiseren in de onderbouw. (zie bijv. Poland, 2007; Peters, 2007; Poland, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008). Op kleine schaal hebben we aangetoond dat OGO werkt! Ook is gekeken naar effectieve manieren van invoering en nascholing (Fijma en Pompert, 2002, 2003, 2004, 2005, 2007).

Lopende onderzoeksprojecten
Hieronder op een rij de onderzoeksprojecten waaraan op dit moment hard wordt gewerkt onder het motto 'Ontwikkelingsgericht Onderwijs altijd op echt onderzoek gericht'.

Woordenschat goed in beeld 
De Activiteit doet samen met de VU onderzoek naar het ontwikkelen voor een alternatief voor de reguliere woordenschattoetsen in de onderbouw van het basisonderwijs. Deze toets is inmiddels in een ver stadium van ontwikkeling en zal binnen een paar maanden voorgelegd worden aan de COTAN-beoordelaars. Ons alternatief voor de reguliere woordenschattoets heeft als belangrijkste kenmerk dat het altijd aansluit bij het onderwijsaanbod en dat het écht zicht geeft op woordenschatontwikkeling in een bepaalde periode. Bovendien geeft het leerkrachten veel inzicht in de woordenschatdidactiek. Dank aan de pilotscholen die aan dit onderzoek meedoen, want zonder hen is dit niet mogelijk! 

Digitale Horeb: breed gedragen! 
Samen met IVA, beleidsonderzoek en advies (gelieerd aan de universiteit van Tilburg), onderzoekt De Activiteit de vraag of de digitale Horeb P.O., meer dan de niet-digitale versie van Horeb tot meer efficiëntie en effectiviteit voor de leerkracht, een betere overdracht van leerlingen en tot rijker en/of meer doordacht handelen/interventies van de leerkracht leidt. Aan dit onderzoek doen bijna 90 scholen mee! We vinden het fantastisch dat zoveel scholen positief hebben gereageerd op ons verzoek om mee te werken aan dit onderzoek. In juni 2010 zullen we rapporteren over dit onderzoek. 

Narratieve competentie: taal in beeld 
De Activiteit doet samen met de VU onderzoek naar het ontwikkelen van een toetsinstrument voor narratieve competentie. Dit instrument geeft zicht op mondelinge en schriftelijke taalvaardigheden van kinderen. Aan dit onderzoek doen verschillende pilotscholen mee. Dankzij deze scholen kunnen we op termijn de toets valideren en kan het voor vele scholen een goed alternatief zijn om taalresultaten van leerlingen in beeld te brengen. Belangrijke kenmerken van deze toets zijn dat:
-          het altijd aansluit bij het onderwijsaanbod,
-          dat het zicht geeft op de ontwikkeling van veel taalvaardigheden van kinderen,  
-          dat het informatie over de didactiek geeft,
-          het past binnen het OGO-concept. 

Evaluatie Startblokken 
De Activiteit heeft een aantal pedagogisch medewerkers in de kinderopvang en leerkrachten in kleutergroepen bereid gevonden om mee te werken aan een evaluatieonderzoek naar Startblokken. Hier zijn we heel blij mee, want door middel van deze casestudies hopen we het positieve effect van de implementatie van Startblokken op verschillende terreinen aan te tonen. We denken dan bijvoorbeeld aan de ontwikkeling van het spel van kinderen, brede ontwikkeling van kinderen, woordenschatontwikkeling, rol van de leerkracht/leidster, speelleeromgeving, interactie tussen kinderen en hun leerkrachten/leidsters, et cetera. We hopen dit onderzoek binnen twee jaar af te ronden.

Ervaring
De Activiteit heeft verschillende medewerkers die evidence based en experimenteel onderzoek kunnen uitvoeren. Een voorbeeld van een onderzoek is het onderzoek naar taaldidactiek en woordenschatontwikkeling. Op een viertal ontwikkelingsgerichte scholen is over een periode van vier jaar onderzocht wat het effect van de implementatie van OGO is. In het onderzoek is gedurende vier jaar in alle groepen getoetst op leesattitude, woordenschat, begrijpend lezen en narratieve vaardigheden. Geconcludeerd kan worden dat naarmate OGO beter ingevoerd wordt, de leerresultaten van kinderen omhoog gaan en gelijk of hoger dan de landelijke norm (vastgesteld door Cito) liggen.

Onze expertise samengevat
Heeft u als school of schoolbestuur behoefte aan nader onderzoek op het gebied van Ontwikkelingsgericht Onderwijs, aarzel dan niet en neem contact op met De Activiteit. Samen met u onderzoeken wij met welke vorm van onderzoek wij u kunnen helpen. U kunt bijvoorbeeld denken aan: effectmetingen waarmee we in beeld kunnen brengen of het Ontwikkelingsgericht Onderwijs bij u op school brengt wat u ervan verwacht, toetsingen, casestudies waarin we oplossingen voor problemen voor uw school of bepaalde klassen zoeken, alternatieve toetsontwikkeling, et cetera. Ook kunnen we u helpen met onderzoek naar directie en management, de implementatie van speciaal onderwijs of het in kaart brengen van kernen van OGO die de school nog niet goed onder de knie heeft. Kortom, we hebben een scala aan mogelijkheden om samen met u op onderzoek uit te gaan!